Tititada Academy Logo
Tìm kiếm

Quy định để trở thành nhà đầu tư cá nhân trên TTCK

Điểm nhấn chính:

- Để tham gia đầu tư trên thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cần đáp ứng một số điều kiện nhất định.

- Cách bắt đầu đầu tư chứng khoán là tuân thủ các quy định khi tham gia thị trường chứng khoán sẽ giúp bạn tránh bị các hình thức xử phạt, chế tài theo quy định.  

Cách bắt đầu đầu tư chứng khoán - Hiểu khái niệm nhà đầu tư chứng khoán cá nhân

Theo quy định của Luật Chứng khoán Việt Nam, “nhà đầu tư là là tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư trên thị trường chứng khoán”.

Theo đó, nhà đầu tư cá nhân có thể là bất kỳ ai có vốn nhàn rỗi, muốn tham gia đầu tư vào thị trường chứng khoán để đạt được mục tiêu tài chính của bản thân. Họ có thể tham gia mua các loại chứng khoán được phép giao dịch, thông qua các công ty môi giới truyền thống hoặc các ứng dụng giao dịch chứng khoán trực tuyến.

Nói cách khác, nhà đầu tư cá nhân là những người tham gia đầu tư không chuyên nghiệp và thường đầu tư với số vốn nhỏ hơn các nhà đầu tư tổ chức. Họ thường đầu tư vào cổ phiếu, là loại chứng khoán có thị giá tương đối thấp và phù hợp với việc đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Nhà đầu tư cá nhân chiếm một số lượng rất lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD), tính đến hết tháng 10/2023, tổng số tài khoản chứng khoán trên thị trường chứng khoán Việt Nam đạt hơn 7.4 triệu tài khoản, chiếm khoảng 7.5% dân số. Trong đó, số tài khoản của nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất, với hơn 7.38 triệu đơn vị.

Điều kiện để mở tài khoản đầu tư chứng khoán

Để có thể mở tài khoản chứng khoán, một nhà đầu tư cá nhân cần thỏa mãn các điều kiện sau:

- Từ đủ 18 tuổi trở lên và có đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định của Nhà nước Việt Nam;

- Hoặc từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi thì điều kiện là không bị mất/hạn chế về năng lực hành vi dân sự; đồng thời cần có người đại diện theo pháp luật đồng ý cho mở tài khoản.

- CMND/CCCD cần đảm bảo còn hạn sử dụng ít nhất 6 tháng trở lên.

- Nhà đầu tư cá nhân được mở nhiều tài khoản chứng khoán nhưng với mỗi công ty chứng khoán chỉ được mở 01 tài khoản giai dịch, ứng với mỗi tài khoản thì nhà đầu tư chỉ có quyền mở 01 tài khoản ký quỹ.

Quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư chứng khoán cá nhân

Quyền của nhà đầu tư 

- Có quyền tự do kinh doanh, tham gia hoạt động trên thị trường chứng khoán.

- Có quyền sở hữu và bảo vệ tài sản đầu tư (việc bảo vệ quyền sở hữu và tài sản đầu tư sẽ được thực hiện theo quy định chung của pháp luật dân sự). Quyền bảo vệ tài sản không bị xâm hại, quyền truy tìm, đòi lại tài sản của mình bị người khác chiếm hữu, sử dụng, định đoạt không có căn cứ pháp luật;

- Được tiếp cận thông tin chính xác, trung thực, minh bạch thông qua nghĩa vụ cung cấp thông tin của các tổ chức phát hành chứng khoán, bảo đảm được tiếp cận thông tin công bằng;

- Được tổ chức phát hành cam kết thực hiện nghĩa vụ về điều kiện phát hành, thanh toán, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp và các điều kiện khác.

Nghĩa vụ của nhà đầu tư 

- Phải tuân thủ pháp luật (luật, các văn bản pháp luật liên quan) một cách đầy đủ trong hoạt động đầu tư chứng khoán. Khi thực hiện nghĩa vụ này thì sẽ đảm bảo cho giao dịch hợp pháp, bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư và cho cả các chủ thể khác trên thị trường chứng khoán;

- Phải thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến giao dịch;

- Chấp hành các quy định của tổ chức phát hành, nhằm đảm bảo cho hoạt động của tổ chức phát hành.

Nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp

Điều kiện

Theo quy định tại Luật Chứng khoán năm 2019, Nghị định 65/2022/NĐ-CP và Nghị định 08/2023, để trở thành một nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, bạn cần thỏa mãn các điều kiện sau:

- Có chứng chỉ hành nghề chứng khoán, hoặc  

- Nắm giữ danh mục chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch có giá trị tối thiểu là 02 tỷ đồng theo xác nhận của công ty chứng khoán tại thời điểm được xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp. 

- Cá nhân có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu là 01 tỷ đồng tính đến thời được xác định tư cách là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp

Đăng ký xác định tư cách

Theo Điều 5 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, để được xác định tư cách là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, bạn (với tư cách là cá nhân) cần phải chứng minh các giấy tờ, tài liệu sau:

(1) Nếu bạn có chứng chỉ hành nghề chứng khoán:

- CMND hoặc CCCD hoặc hộ chiếu còn giá trị sử dụng;

- Chứng chỉ hành nghề chứng khoán còn hiệu lực.

(2) Nếu bạn nắm giữ danh mục chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch có giá trị tối thiểu là 02 tỷ đồng:

- CMND hoặc CCCD hoặc hộ chiếu còn giá trị sử dụng;

- Xác nhận của các công ty chứng khoán nơi nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch chứng khoán về giá trị thị trường của các danh mục chứng khoán niêm yết, chứng khoán đăng ký giao dịch tại thời điểm xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

(3) Nếu bạn có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu là 01 tỷ đồng:

- CMND hoặc CCCD hoặc hộ chiếu còn giá trị sử dụng;

- Hồ sơ khai thuế đã nộp cho cơ quan thuế hoặc chứng từ khấu trừ thuế chi trả trong năm gần nhất trước thời điểm xác định tư cách là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp được mua trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) phát hành riêng lẻ, chưa được giao dịch tập trung, bao gồm TPDN không chuyển đổi, không kèm chứng quyền và TPDN chuyển đổi và kèm chứng quyền. 

Theo đó, tổ chức phát hành, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán sẽ xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp tham gia mua chứng khoán khi thực hiện chào bán chứng khoán riêng lẻ hoặc ủy quyền cho công ty chứng khoán thực hiện việc xác định.  

Đối với chứng khoán phát hành riêng lẻ được giao dịch tập trung trên hệ thống giao dịch của Sở giao dịch chứng khoán, công ty chứng khoán nơi nhà đầu tư thực hiện giao dịch chứng khoán, có trách nhiệm xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp trước khi thực hiện giao dịch.  

Nếu đã thực hiện xác định tư cách, thì trong vòng 01 năm kể từ thời điểm được CTCK xác định là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, bạn  sẽ không phải thực hiện xác định lại tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp khi tham gia mua chứng khoán. Và, nếu đã mua chứng khoán được chào bán riêng lẻ, bạn không phải xác định lại tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp khi bán các chứng khoán đó.


Tititada - Đầu tư chứng khoán cùng chuyên gia

Tìm hiểu thêm và nâng cao kiến thức đầu tư chứng khoán. Quản lý rủi ro đầu tư hiệu quả cùng Tititada, chuyên gia đầu tư của riêng bạn.